第119篇 昌国君乐毅为燕昭王合五国之兵而攻齐

ฉางกั๋วเจินเยี่ยเล่ออี้ร่วมนำกองทัพห้าประเทศบุกโจมตีรัฐฉีเพื่อพระเจ้าฉาวหวางแห่งรัฐเยียน ยึดเมืองได้กว่าเจ็ดสิบหัว ตั้งเป็นเขตการปกครองขึ้นตรงต่อรัฐเยียนทั้งหมด คงเหลือเพียงเมืองจวี่และจี๋มั่วที่ยังไม่แตก ครั้นพระเจ้าฉาวหวางสวรรคต พระเจ้าฉาวฮุยหวางขึ้นครองราชย์ ทรงแต่งตั้งฉีเจี๋ยเข้าแทนเล่ออี้ เล่ออี้จึงหนีไปรัฐจ้าว ฝ่ายเถียนตานแห่งรัฐฉีอาศัยเมืองจี๋มั่วเอาชนะกองทัพเยียน สังหารฉีเจี๋ย และกอบกู้แผ่นดินฉีคืนมาได้ พระเจ้าฉาวฮุยหวางทรงเสียพระทัย ทรงส่งผู้แทนไปตำหนิเล่ออี้พร้อมกับขออภัยว่า “พระเจ้าฉาวหวางผู้ล่วงลับทรงมอบแผ่นดินทั้งรัฐไว้แก่ท่านแม่ทัพ ท่านแม่ทัพได้ทำให้รัฐเยียนเอาชนะรัฐฉี ล้างแค้นแทนพระเจ้าฉาวหวางได้สำเร็จ ทั่วหล้าไม่มีผู้ใดไม่หวาดสะเทือน ข้าพเจ้าจะกล้าลืมคุณงามความดีของท่านแม่ทัพได้อย่างไร ครั้นพระเจ้าฉาวหวางสวรรคต ข้าพเจ้าเพิ่งขึ้นครองราชย์ ผู้ใกล้ชิดได้ชักนำข้าพเจ้าผิดทาง ข้าพเจ้าจึงให้ฉีเจี๋ยเข้าแทนท่านแม่ทัพ ท่านแม่ทัพได้คลายการล้อมเมืองฉีแล้วหนีไปรัฐจ้าว การที่ท่านแม่ทัพคิดเพื่อตนเองนั้นก็สมควร แต่จะตอบแทนพระคุณที่พระเจ้าฉาวหวางทรงมีต่อท่านแม่ทัพได้อย่างไรเล่า” เล่ออี้จึงส่งผู้แทนนำหนังสือทูลตอบพระเจ้าฉาวฮุยหวางว่า “ข้าพระองค์ไร้ความสามารถ มิอาจปฏิบัติตามคำสั่งสอนของพระเจ้าฉาวหวาง และทำตามน้ำใจของผู้ใกล้ชิด เกรงว่าจะต้องโทษประหาร อันจะทำให้พระปรีชาญาณของพระเจ้าฉาวหวางมัวหมอง และเป็นภัยต่อพระเกียรติของพระองค์ จึงได้หลบหนีไปรัฐจ้าว การรักษาชีวิตและเกียรติยศไว้ เพื่อเผยแผ่พระราชกรณียกิจของพระเจ้าฉาวหวางนั้น เป็นแนวทางอันประเสริฐของข้าพระองค์ ส่วนการถูกกล่าวร้ายดูหมิ่น ทำให้พระเกียรติของพระเจ้าฉาวหวางเสื่อมเสีย เป็นสิ่งที่ข้าพระองค์หวาดกลัวยิ่งนัก การเผชิญโทษอันคาดไม่ถึง แล้วฉวยโอกาสแสวงหาผลประโยชน์นั้น เป็นสิ่งที่ข้าพระองค์ไม่กล้ากระทำตามหลักธรรม ข้าพระองค์ได้ยินว่า บัณฑิตในสมัยโบราณเมื่อตัดความสัมพันธ์ ย่อมไม่กล่าวร้ายซึ่งกันและกัน ข้าราชการผู้ซื่อสัตย์เมื่อจากไป ย่อมไม่แก้ตัวเพื่อรักษาชื่อเสียงของตน แม้ข้าพระองค์ไร้ความสามารถ แต่ก็เคยรับคำสั่งสอนจากบัณฑิตมาเนืองนิตย์ เกรงว่าพระองค์จะทรงเชื่อคำของผู้ใกล้ชิด โดยไม่ทรงพิจารณาถึงการกระทำอันห่างเหินของข้าพระองค์ จึงได้บังอาจเขียนหนังสือกราบทูลรายงาน ขอพระองค์ทรงพระกรุณาโปรดพิจารณาด้วยเถิด”