第477篇 楚王将出

出处:战国策·楚策一

语言: 中文 English Español 日本語 한국어 Tiếng Việt ไทย Русский

📜 原文(文言文)

楚王将出张子,恐其败己也,而先谓张子曰:“子去寡人而之秦,必且为楚之患矣。”张子曰:“王无患也。臣闻之:邻国有圣人,敌国之忧也。今王以臣为患,臣请遂出。王且无患,臣请为楚王反。”张子至秦,秦王谓张子曰:“楚王欲得子,子何以报寡人?”张子对曰:“臣闻之:有献于君者,不若献于国;有献于国者,不若献于君。臣请为君献楚王,使楚王无东顾之忧,而西事秦。楚王若听臣,则楚必为秦之东藩;若不听臣,则臣请以秦之众,合韩、魏而图之。楚王必听臣矣。”秦王乃使张子之楚。张子说楚王曰:“大王诚能听臣,闭关绝约于齐,臣请献商於之地六百里,使秦以女为大王箕帚之妾,秦楚娶妇嫁女,长为兄弟之国。此北弱齐而西益秦也,计无便此者。”楚王大说而许之。群臣皆贺,陈轸独吊。王怒曰:“寡人不兴师而得六百里地,何吊也?”对曰:“不然。以臣观之,商於之地不可得而齐秦合。齐秦合则患必至矣。”王曰:“有说乎?”对曰:“夫秦之所以重楚者,以其有齐也。今闭关绝约于齐,则楚孤。秦奚贪夫孤国,而与之商於之地六百里?张子至秦,必负王,是东绝齐交,西生患于秦也。两不相收,而地不得,臣窃为大王计,不如阴合齐而阳绝之,使人随张子。苟与吾地,绝齐未晚;不与吾地,阴合谋计也。”王曰:“愿陈子闭口毋复言,以待寡人之得地也。”张子反,秦使人受地。张子谓楚使者曰:“臣有奉邑六里,愿献之大王。”使者报王,王大怒,兴师伐秦。秦与齐合,韩氏从之,楚师大败。

📖 白话文翻译

楚怀王欲遣张仪离楚,然恐其不利于楚,乃先谓之曰:“子去我而之秦,必为楚患。”张仪对曰:“大王勿忧。臣闻之:邻国有圣人,敌国之忧也。今王以臣为患,臣请即去。大王且勿虑,臣将为楚谋利。”及张仪至秦,秦王谓之曰:“楚王欲得子,子何以报我?”张仪答曰:“臣闻之:献礼于君,不如献礼于国;献礼于国,不如献礼于君。臣请为君献楚王,使楚王无东顾之忧,而西事秦国。若楚王从臣,则楚国必为秦之东藩;若不从,臣请以秦军,合韩、魏而图之。楚王必从臣。”秦王乃遣张仪使楚。张仪说楚怀王曰:“大王诚能听臣,闭关绝齐盟,臣请献商於之地六百里,使秦女为大王箕帚之妾,秦楚嫁女娶妇,永为兄弟之国。如此则北弱齐,西益秦,计无便于此者。”楚怀王大悦而许之。群臣皆贺,独陈轸吊之。楚王怒曰:“寡人不兴师而得六百里地,子何吊焉?”陈轸对曰:“不然。以臣观之,商於之地不可得,而齐秦将合,齐秦合,患必至矣。”楚王曰:“有说乎?”陈轸曰:“秦之所以重楚者,以楚有齐援也。今闭关绝齐,楚则孤立矣。秦岂贪一孤国,而与之商於六百里乎?张仪归秦,必背大王,如是则东绝齐交,西招秦患,两头落空而不得地。臣窃为大王计,莫如阴与齐合而阳绝之,遣人随张仪。若果予我地,再绝齐未晚;若不与,则阴合齐以为备。”楚王曰:“愿陈先生闭口勿复言,以待寡人得地也。”张仪归秦,秦遣使者受地。张仪谓楚使者曰:“臣有奉邑六里,愿献大王。”使者还报楚王,楚王大怒,兴兵伐秦。秦与齐合,韩亦从之,楚军大败。

💡 商战启示录

此策揭示商战中轻信对手承诺、忽视联盟价值的致命教训。楚怀王贪图张仪口头许诺的“六百里地”,贸然与齐国断交,结果被张仪空手套白狼,只得到六里地,又因单方撕毁盟约而陷入孤立,最终大败。现代商业中,类似案例屡见不鲜:例如某初创企业为获得巨头“合作意向”,放弃原有战略伙伴,结果巨头仅提供象征性资源,企业丧失谈判筹码,陷入被动。陈轸的“阴合齐而阳绝之”策略,对应商战中的“风险对冲”——在未获得确定性收益前,不应破坏现有联盟或核心资源,可暗中布局备选方案。张仪的高明之处在于利用信息不对称和楚王的贪婪,将“承诺”作为杠杆,实现低成本扩张。这告诫企业家:面对诱人提案,必须验证对方履约能力与真实意图,同时维护自身生态位,避免因单点依赖而全盘皆输。真正的商业智慧,在于平衡进取与防御,不因短期诱惑而放弃长期战略基石。 --- Sách lược này vạch trần bài học chí mạng trong thương chiến khi khinh suất tin lời đối thủ hứa hẹn mà xem nhẹ giá trị của liên minh. Sở Hoài Vương tham lam vùng đất “sáu trăm dặm” mà Trương Nghi chỉ hứa suông bằng lời nói, vội vàng đoạn giao với nước Tề, kết cục bị Trương Nghi dùng chiêu “không đánh mà lấy” chỉ nhận được sáu dặm đất, lại vì đơn phương xé bỏ minh ước mà rơi vào cảnh cô lập, cuối cùng đại bại. Trong thương trường hiện đại, những trường hợp tương tự không hiếm gặp: ví như một doanh nghiệp khởi nghiệp vì có được “ý định hợp tác” từ một tập đoàn lớn mà từ bỏ đối tác chiến lược vốn có, kết quả tập đoàn lớn chỉ cung cấp nguồn lực mang tính tượng trưng, doanh nghiệp mất đi con bài thương lượng, rơi vào thế bị động. Chiến lược “ngoài mặt tuyệt giao với Tề nhưng ngầm liên kết” của Trần Trân tương ứng với “phòng ngừa rủi ro song song” trong thương chiến — trước khi đạt được lợi ích chắc chắn, không nên phá vỡ liên minh hiện tại hay nguồn lực cốt lõi, có thể ngầm bố trí phương án dự phòng. Điều tài tình của Trương Nghi nằm ở chỗ lợi dụng thông tin bất đối xứng và lòng tham của Sở Hoài Vương, biến “lời hứa” thành đòn bẩy để thực hiện sự bành trướng với chi phí thấp. Điều này cảnh tỉnh các nhà doanh nghiệp: khi đối diện với những đề xuất hấp dẫn, nhất định phải kiểm chứng năng lực thực hiện và ý đồ chân thực của đối phương, đồng thời duy trì vị thế sinh thái của chính mình, tránh vì phụ thuộc vào một điểm duy nhất mà thua cả ván cờ. Trí tuệ kinh doanh đích thực nằm ở sự cân bằng giữa tiến thủ và phòng thủ, không vì cám dỗ trước mắt mà từ bỏ nền tảng chiến lược lâu dài.