第282篇 孟尝君逐于齐而复反

出处:战国策·齐策六

语言: 中文 English Español 日本語 한국어 Tiếng Việt ไทย Русский

📜 原文(文言文)

孟尝君逐于齐而复反。谭拾子迎之于境,谓孟尝君曰:“君得无有所怨于齐士大夫?”孟尝君曰:“有。”“君满意杀之乎?”孟尝君曰:“然。”谭拾子曰:“事有必至,理有固然,君知之乎?”孟尝君曰:“不知。”谭拾子曰:“事之必至者,死也;理之固然者,富贵则就之,贫贱则去之。此事之必至,理之固然者。请以市喻:市,朝则满,夕则虚,非朝爱市而夕憎之也,求存故往,亡故去。愿君勿怨。”孟尝君乃取所怨五百牒削去之,不敢以为言。

📖 白话文翻译

Mạnh Thường Quân bị nước Tề trục xuất, sau lại trở về nước Tề. Đàm Thập Tử đến biên giới đón ông, nói với Mạnh Thường Quân rằng: "Ngài e rằng có oán hận đối với các sĩ đại phu nước Tề chăng?" Mạnh Thường Quân nói: "Có." Đàm Thập Tử nói: "Ngài muốn giết sạch họ mới hả dạ ư?" Mạnh Thường Quân nói: "Đúng vậy." Đàm Thập Tử nói: "Việc có điều tất nhiên sẽ xảy ra, lẽ có điều vốn dĩ như thế, ngài có biết chăng?" Mạnh Thường Quân nói: "Không biết." Đàm Thập Tử nói: "Việc tất nhiên sẽ xảy ra, là cái chết; lẽ vốn dĩ như thế, là kẻ phú quý thì người ta đến gần, kẻ bần tiện thì người ta rời xa. Đó chính là việc tất nhiên sẽ xảy ra, lẽ vốn dĩ như thế. Xin phép lấy chợ búa làm ví dụ: chợ, buổi sáng đông nghẹt người, buổi tối thì trống không, chẳng phải vì người ta buổi sáng ưa chợ mà buổi tối ghét chợ, mà vì buổi sáng có hàng hóa cần dùng nên đến, buổi tối không có hàng hóa cần dùng nên rời đi. Mong ngài đừng oán hận." Mạnh Thường Quân bèn lấy ra năm trăm thẻ tre ghi chép oán hận, gọt bỏ tên trên đó, không dám nhắc đến chuyện oán hận nữa.

💡 商战启示录

谭拾子以市场为喻,揭示人际关系的本质:趋利避害乃人性使然,非关个人恩怨。在现代商战中,此智慧极具启示。例如,当企业高管因战略失误被董事会罢免,昔日亲密的合作伙伴、下属可能迅速转向新权力中心,甚至公开划清界限。若这位高管沉溺于怨恨,试图报复,只会消耗自身精力,错失东山再起的机会。相反,应如孟尝君般,理解人性趋利,放下怨怼,将注意力转向提升自身价值。商业世界的规则是价值交换,当你拥有资源、能力或独特见解时,追随者自然回归。乔布斯曾被自己创立的苹果公司驱逐,但他并未纠结于对高管的仇恨,而是创办NeXT和皮克斯,持续积累技术与创意,最终在苹果危难之际被请回,带领公司走向巅峰。这印证了‘富贵则就之,贫贱则去之’的规律——与其抱怨他人势利,不如专注重塑自身核心竞争力。现代管理者应从中领悟:第一,建立合作关系时,需设计利益绑定机制,而非依赖个人忠诚;第二,遭遇背叛或疏远时,先反思自身可提供的价值是否衰减,而非道德批判;第三,市场如市,朝满夕虚是常态,保持战略定力,用结果证明实力,才是破局之道。