📜 原文（文言文）
文信侯出走，与司空马之赵，赵以为守相。秦下甲而攻赵。司空马说赵王曰：“文信侯相秦，臣事之，为尚书，习秦事。今大王使守小官，习赵事。请为大王设秦、赵之战，而亲观其孰胜。赵孰与秦大？”曰：“不如。”“民孰与之众？”曰：“不如。”“金钱粟孰与之富？”曰：“弗如。”“国孰与之治？”曰：“不如。”“相孰与之贤？”曰：“不如。”“将孰与之武？”曰：“不如。”“律令孰与之明？”曰：“不如。”司空马曰：“然则大王之国，百举而无及秦者，大王之国亡。”赵王曰：“卿不远赵，而悉数以告，愿闻所以为天下。”司空马曰：“大王裂赵之半以赂秦，秦不接刃而得赵之半，秦必悦。内恶赵之守，外恐诸侯之救，秦必受之。秦受地而却兵，赵守半国以自存。秦衔赂以自强，山东必恐；亡赵自危，诸侯必惧，惧而相救，则从事可成。臣请大王约从。从事成，则是大王之名亡赵之半，实得山东以敌秦，秦不足亡。”赵王曰：“前日秦下甲攻赵，赵赂以河间十二县，地削兵弱，卒不免秦患。今又割半以强秦，力不能自存，因以亡矣。愿卿之更计。”司空马曰：“臣少为秦刀笔，以官长而守小官，未尝为兵首，请为大王悉赵兵以遇。”赵王不能将。司空马曰：“臣效愚计，大王不用，是臣无以事大王，愿自请。”司空马去赵，渡平原。平原津令郭遗劳而问：“秦兵下赵，上客从赵来，赵事何如？”司空马言其为赵王计而弗用，赵必亡。平原令曰：“愿闻客之教。”司空马曰：“臣为赵王计，必割赵之半以赂秦，秦必不战而却兵，赵保半国以自全。秦贪赂而强，山东必恐，诸侯惧而合纵，则赵虽亡半，实得山东以抗秦，秦不足亡。赵王不听，故亡。赵亡，秦必王，则秦并天下矣。”其后，秦果并天下，司空马之说也。
📖 白话文翻译
文信侯呂不韋見逐於秦之後，其門客司空馬亡走至趙，趙王使之攝行相職。秦隨即興師伐趙。司空馬諫趙王曰：“昔文信侯為秦相時，臣侍奉其側，居尚書之職，故深諳秦國之情勢。今大王委臣以微官，臣亦得悉趙國之實況。敢請為大王剖析秦趙交兵之勝負。趙與秦相較，孰為強盛？”趙王曰：“弗如也。”司空馬問：“百姓之眾寡，孰者為多？”趙王曰：“弗如也。”又問：“金穀之盈虛，孰者為富？”對曰：“弗如也。”又問：“國政之修明，孰者為善？”對曰：“弗如也。”又問：“輔相之賢能，孰者為優？”對曰：“弗如也。”又問：“將帥之勇武，孰者為雄？”對曰：“弗如也。”又問：“法令之嚴整，孰者為峻？”對曰：“弗如也。”司空馬曰：“既然如是，大王之國百端皆不及秦，趙其將亡矣。”趙王曰：“先生不棄趙國，盡陳其理，寡人願恭聆高論。”司空馬曰：“大王可割趙地之半以獻秦，秦不勞一戰而得半趙，必欣然受之。秦既憚趙之固守，又慮諸侯之來援，故必納其地。秦受地而退師，趙守其餘半以自存。秦得賂而日強，崤山以東之國必生惶懼；趙亡則眾皆危殆，諸侯恐懼則相與救援，合縱抗秦之事可成矣。臣請大王聯合諸侯。合縱既成，大王名雖失半趙，實得山東諸國之助以禦秦，秦不難亡也。”趙王曰：“曩者秦攻趙，趙割河間十二縣以和，地削兵弱，終不免秦患。今復割其半以強秦，趙力不能自存，勢必覆亡。願先生更思良策。”司空馬曰：“臣少為秦之小吏，以微能遷升，然終居卑位，未嘗統兵臨陣。請許臣率趙之全軍以迎敵。”趙王不肯用其言。司空馬曰：“臣獻愚計，大王弗納，如此臣不能復事大王，請辭而去。”司空馬遂去趙，渡平原津。平原津之吏郭遺迎勞而問曰：“秦兵攻趙，先生自趙來，趙國形勢若何？”司空馬乃述其獻計於趙王而未見採納之事，斷言趙必亡。平原津令問曰：“願聞先生之教。”司空馬曰：“臣為趙王獻計，必割半趙以賂秦，秦必不戰而退，趙得保其半以自全。秦貪賂而益強，山東諸侯必生恐慌，各國畏懼則合縱，趙雖失其半，實得諸侯之援以抗秦，秦不難亡也。趙王不聽，故必亡。趙亡，秦必稱王，進而併吞天下。”其後，秦果併吞天下，一如司空馬之所言。
💡 商战启示录
กลยุทธ์ของซือคงหม่า โดยแก่นแท้แล้วคือภูมิปัญญาแห่งเกมการต่อสู้แบบ "ถอยเพื่อรุก" ในสมรภูมิธุรกิจ เมื่อองค์กรต้องเผชิญกับการแข่งขันแบบบดขยี้จากยักษ์ใหญ่ การยึดมั่นในแนวรับอย่างแข็งกร้าวมักนำไปสู่ความพ่ายแพ้ย่อยยับทั้งกระดาน แต่การยอมสละผลประโยชน์บางส่วนอย่าง主动กลับสามารถแลกมาซึ่งพื้นที่เอาชีวิตรอดและพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ได้ ตัวอย่างเช่น การควบรวมกิจการระหว่างดีดีและควายชี่ในปี ค.ศ. 2015 คือการที่ทั้งสองฝ่ายหลังจากสงครามเผาเงิน เลือกที่จะ "แบ่งอาณาเขต" แบ่งปันตลาดร่วมกัน เพื่อหลีกเลี่ยงความเสียหายทั้งคู่ และร่วมกันต่อต้านภัยคุกคามภายนอกอย่างอูเบอร์ ในทำนองเดียวกัน เมื่อหัวเว่ยเผชิญกับการคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ การขายธุรกิจหรงเย่า (Honor) แม้ดูเหมือน "ตัดครึ่งหนึ่ง" แต่แท้จริงแล้วคือการรักษาความสามารถหลักด้านการวิจัยพัฒนาชิปไว้ และทำให้หรงเย่าหลังแยกตัวได้รับความสนับสนุนจากห่วงโซ่อุปทาน เกิดเป็นการประสานเชิงนิเวศ ญาณทัศน์อันเป็นแก่นของซือคงหม่าก็คือ การเสียสละบางส่วนสามารถแลกมาซึ่งกรอบเวลาเชิงภาพรวมได้ และกรอบเวลานั้นเองคือกุญแจสำคัญในการจัดระเบียบทรัพยากรและสร้างพันธมิตร ข้อผิดพลาดที่องค์กรสมัยใหม่มักกระทำคือ "ความดื้อรั้นแบบเจ้าแห่งจ้าว" — ยึดติดกับสินทรัพย์เดิมมากเกินไป ละเลยโครงสร้างการเติบโตใหม่ นักยุทธศาสตร์ที่แท้จริงควรทำเช่นซือคงหม่า คือคำนวณผลตอบแทนระยะยาวหลัง "การตัดครึ่ง" เมื่อศัตรูเผลอเพราะความละโมภ เมื่อพันธมิตรโน้มเข้ามาหาเพราะความหวาดหวั่น สิ่งที่ท่านสูญเสียเป็นเพียงเส้นแบ่งเขตบนแผนที่ แต่สิ่งที่ท่านได้มาคืออำนาจนำในการกำหนดกฎเกณฑ์ของเกมขึ้นใหม่ ในประวัติศาสตร์ธุรกิจ การป้องกันที่ประสบความสำเร็จไม่เคยใช่การปะทะกันอย่างแข็งกร้าว หากแต่คือการใช้พื้นที่แลกเวลา ใช้การประนีประนอมแลกพันธมิตร และท้ายที่สุดพลิกกลับมาชนะในมิติที่สูงกว่า