từ biến

Creep (từ biến) là hiện tượng vật liệu biến dạng chậm và vĩnh viễn theo thời gian dưới tác dụng của ứng suất (hoặc tải trọng) không đổi. Trong lĩnh vực ngoại thương, thuật ngữ này thường gặp trong thông số kỹ thuật, kiểm tra chất lượng và điều khoản hợp đồng của các sản phẩm kim loại, nhựa, cao su, đặc biệt liên quan đến các bộ phận chịu nhiệt độ cao hoặc chịu tải lâu dài (như đường ống, bu lông, gioăng). Các tình huống sử dụng bao gồm: khi xuất khẩu chi tiết máy, bên mua có thể yêu cầu cung cấp báo cáo thử nghiệm từ biến; khi ký hợp đồng cung cấp dài hạn, cần xác định rõ giới hạn từ biến của vật liệu trong tuổi thọ thiết kế. Lưu ý: từ biến thường bị nhầm với 'cold flow' (chảy nguội), nhưng chảy nguội chủ yếu chỉ từ biến của nhựa ở nhiệt độ thường, trong khi từ biến có thể xảy ra ở nhiệt độ cao; khác với 'stress relaxation' (giảm ứng suất), là hiện tượng ứng suất giảm theo thời gian khi biến dạng không đổi. Người làm ngoại thương nên chú ý đến quy định của các tiêu chuẩn khác nhau (như ASTM, ISO) về điều kiện thử nghiệm từ biến (nhiệt độ, ứng suất, thời gian) để tránh tranh chấp chất lượng do hiểu sai.