" Dân quý quân khinh" xuất phát từ "Mạnh Tử - Tận Tâm Hạ", nguyên văn là "Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh". Đây là mệnh đề cốt lõi trong tư tưởng nhân chính của Mạnh Tử, có nghĩa là trong trật tự giá trị chính trị, địa vị của nhân dân là quan trọng nhất, quốc gia (xã tắc) đứng thứ hai, quân chủ tương đối nhẹ nhất. Thành ngữ này không phủ định sự tồn tại của quân chủ, mà nhấn mạnh tính chính danh của quân chủ bắt nguồn từ sự ủng hộ của nhân dân, quân chủ phải lấy dân làm gốc, thi hành nhân chính, nếu không sẽ mất đi căn cứ để làm vua. Thành ngữ này thường được dùng để thảo luận về luân lý chính trị, tư tưởng trị quốc hoặc đánh giá nhân vật lịch sử, mang đậm màu sắc dân bản và ý nghĩa tiến bộ. Về sắc thái tình cảm, nó thể hiện sự tôn trọng sức mạnh của nhân dân và sự phê phán đối với chuyên chế quân quyền, có khuynh hướng nghĩa tích cực trang trọng, nghiêm túc. Khi sử dụng thường xuất hiện trong chính luận, bình luận lịch sử hoặc thảo luận học thuật, cũng có thể dùng để ca ngợi những nhà lãnh đạo coi trọng đời sống nhân dân.
📝 Ví dụ
1. Tư tưởng "dân quý quân khinh" do Mạnh Tử đề xướng đã có ảnh hưởng sâu sắc đến các vị vua sáng suốt qua các triều đại sau này. (ý nói dân chúng quan trọng hơn vua chúa)
2. Khi thảo luận về triết học chính trị cổ đại, ông đặc biệt đề cao lý niệm "dân quý quân khinh", cho rằng đây là tinh hoa của tư tưởng dân bản truyền thống. (ý nói địa vị của dân chúng cao hơn vua chúa)