เหตุสุดวิสัย

เหตุสุดวิสัย (Force Majeure) เป็นข้อกำหนดยกเว้นความรับผิดที่พบบ่อยในสัญญาการค้าระหว่างประเทศ หมายถึงหลังจากที่สัญญาได้ลงนามแล้ว หากเกิดสถานการณ์ตามวัตถุประสงค์ที่คู่สัญญาไม่สามารถคาดการณ์ได้ ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ และไม่สามารถเอาชนะได้ (เช่น ภัยธรรมชาติ สงคราม คำสั่งห้ามของรัฐบาล การนัดหยุดงาน การระบาดของโรค เป็นต้น) ซึ่งทำให้ฝ่ายหนึ่งไม่สามารถปฏิบัติตามหรือไม่สามารถปฏิบัติตามข้อผูกพันตามสัญญาได้อย่างสมบูรณ์ ฝ่ายนั้นอาจได้รับการยกเว้นความรับผิดบางส่วนหรือทั้งหมด สถานการณ์การใช้งานรวมถึง: ผู้ขายไม่สามารถส่งมอบสินค้าได้ตรงเวลาเนื่องจากโรงงานถูกน้ำท่วม หรือผู้ซื้อไม่สามารถรับสินค้าได้เนื่องจากประเทศของตนออกคำสั่งห้ามนำเข้าโดยฉับพลัน ข้อควรระวัง: 1) เหตุสุดวิสัยต้องระบุหรือนิยามไว้อย่างชัดเจนในสัญญา มิฉะนั้นอาจเกิดข้อโต้แย้งได้ง่าย; 2) ฝ่ายที่ได้รับผลกระทบต้องแจ้งให้อีกฝ่ายทราบทันทีและจัดหาเอกสารหลักฐานภายในระยะเวลาที่สมเหตุสมผล (เช่น เอกสารรับรองจากหอการค้า หน่วยงานรัฐบาล); 3) ข้อกำหนดเหตุสุดวิสัยมักแตกต่างจาก 'ความยากลำบาก' (Hardship) ซึ่งอนุญาตให้เจรจาใหม่แทนการยกเว้นความรับผิดโดยตรง; 4) เหตุสุดวิสัยไม่ใช้กับกรณีที่เกิดจากความผิดของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเองหรือความยากลำบากทางการเงิน ความแตกต่างจาก 'สัญญาเป็นโมฆะ' (Frustration) คือ เหตุสุดวิสัยเป็นเหตุยกเว้นความรับผิดที่ตกลงกันในสัญญา ส่วนสัญญาเป็นโมฆะเป็นหลักการทางกฎหมายที่มีเงื่อนไขการบังคับใช้เข้มงวดกว่า ผู้ประกอบการค้าระหว่างประเทศควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าข้อกำหนดเหตุสุดวิสัยในสัญญาครอบคลุมความเสี่ยงที่พบบ่อย และระบุหน้าที่ในการแจ้งและข้อกำหนดด้านเอกสารหลักฐานให้ชัดเจน