"Tráng tâm bất dĩ" xuất phát từ bài "Quy tuy thọ" của Tào Tháo thời Đông Hán, nguyên câu là "Lão ký phục lịch, chí tại thiên lý; liệt sĩ mộ niên, tráng tâm bất dĩ", ý chỉ người có hoài bão đến tuổi già vẫn không suy giảm chí lớn. Trong đó "tráng tâm" chỉ chí hướng lớn lao hoặc hoài bão, "bất dĩ" tức là không ngừng. Thành ngữ này thường dùng để miêu tả người lớn tuổi tuy tuổi đã cao nhưng vẫn giữ được tinh thần tiến thủ mạnh mẽ và khí phách hào hùng, nhấn mạnh trạng thái tinh thần không bị giới hạn bởi tuổi tác. Nó mang sắc thái khen ngợi mạnh mẽ, thường được dùng để ca ngợi những người già càng khỏe mạnh, phấn đấu không ngừng. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện truyền thống tốt đẹp tự cường bất tức, tích cực hữu vi của dân tộc Trung Hoa, có ý nghĩa tương thông với các thành ngữ như "lão đương ích tráng", "lão ký phục lịch". Tình huống sử dụng thường thấy trong việc miêu tả người cao tuổi tiếp tục theo đuổi sự nghiệp, học tập hoặc lý tưởng, cũng có thể dùng để tự khích lệ hoặc khuyến khích người khác.
📝 Ví dụ
1. Giáo sư Vương sau khi nghỉ hưu vẫn kiên trì nghiên cứu khoa học, không ngừng viết lách, thật có thể nói là tráng tâm bất dĩ. (miêu tả tuổi già mà chí lớn không giảm)
2. Nhìn ông nội bảy mươi tuổi vẫn học lập trình, tôi cảm nhận sâu sắc tinh thần tráng tâm bất dĩ ấy. (chỉ tuổi tuy đã cao nhưng vẫn ôm hoài bão lớn lao)