"Lão ký phục lịch" xuất phát từ bài thơ "Quy tuy thọ" của Tào Tháo thời Tam Quốc Ngụy: "Lão ký phục lịch, chí tại thiên lý; liệt sĩ mộ niên, tráng tâm bất dĩ." Nghĩa mặt chữ là con ngựa thiên lý già tuy nằm bên máng cỏ, nhưng trong lòng vẫn nghĩ đến việc phi nước đại ngàn dặm. Ý nghĩa sâu xa là ví von người có chí hướng tuy tuổi đã cao, nhưng hoài bão hùng tráng không hề giảm sút, vẫn ôm ấp khát vọng lớn lao. Ngữ cảnh sử dụng thường để ca ngợi tinh thần lão đương ích tráng, tích cực tiến thủ của người cao tuổi, hoặc tự khích lệ bản thân rằng tuy đã lớn tuổi vẫn mong muốn phấn đấu. Về bối cảnh văn hóa, thành ngữ này thể hiện mỹ đức truyền thống tự cường bất tức, lão hữu sở vi của dân tộc Trung Hoa, sắc thái tình cảm là nghĩa bao, tràn đầy sự kính phục và khích lệ. Nó thường được dùng liền với "chí tại thiên lý", nhấn mạnh rằng tuổi tác không phải là trở ngại, chí hướng và nhiệt huyết mới là điều then chốt. Trong thời hiện đại, thành ngữ này thường được dùng để miêu tả những người sau khi nghỉ hưu vẫn phát huy nhiệt huyết, theo đuổi ước mơ.
📝 Ví dụ
1. Giáo sư Vương sau khi nghỉ hưu vẫn kiên trì nghiên cứu khoa học, thật là "lão ký phục lịch, chí tại thiên lý". (ví von tuổi già vẫn ôm hoài bão lớn lao)
2. Đối mặt với sự cạnh tranh của người trẻ, ông không hề tỏ ra yếu thế, "lão ký phục lịch", tiếp tục phấn đấu trong thương trường. (miêu tả tuy tuổi đã cao nhưng vẫn giữ tinh thần tiến thủ)