玩物丧志

การหมกมุ่นในสิ่งบันเทิงจนสูญเสียความมุ่งมั่น

《尚书》

“เล่นสิ่งของจนเสีย志向” หมายถึง การหมกมุ่นอยู่กับสิ่งที่ตนเล่นหรือชื่นชอบ จนทำให้ความมุ่งมั่นที่จะก้าวหน้าและพัฒนาตนเองนั้นถูกบั่นทอนหรือสูญสิ้นไป ในสำนวนนี้ “เล่น” หมายถึง การเล่นชมหรือหมกมุ่น “สิ่งของ” โดยทั่วไปหมายถึง เครื่องมือ สิ่งประดิษฐ์ ฝีมือ หรือความบันเทิง “เสีย” คือ การสูญเสีย “志向” หมายถึง ความมุ่งมั่นและอุดมการณ์ สำนวนนี้มาจากคัมภีร์ซ่างซู บทลี่อ๋าว ว่า “เล่นกับคนทำให้เสียคุณธรรม เล่นกับสิ่งของทำให้เสีย志向” แต่เดิมใช้เตือนกษัตริย์ไม่ให้หมกมุ่นอยู่กับสมบัติล้ำค่าหรือความบันเทิงทางเพศและเสียงเพลง จนทำให้การบริหารบ้านเมืองเสื่อมถอย ในปัจจุบันมักใช้วิจารณ์ผู้ที่หมกมุ่นกับเกม การสะสมของ หรือความบันเทิงมากเกินไป จนกระทบการเรียน การงาน หรือเป้าหมายชีวิต มีนัยเชิงลบและเป็นคำเตือน ให้รักษาสมดุลระหว่างการบันเทิงที่พอเหมาะกับการยึดมั่นในความมุ่งมั่น ในเชิงวัฒนธรรมสะท้อนความให้ความสำคัญของลัทธิขงจื๊อต่อ “志向” โดยเห็นว่าคนควรฝึกฝนตนและตั้งปณิธาน ไม่ควรหลง迷失ในสิ่งภายนอกจนเสียจิตเดิมแท้ มักใช้ในบริบทที่ผู้อาวุโสเตือนผู้น้อย ครูสอนนักเรียน หรือการเตือนตนเอง ให้ระวังอย่าให้งานอดิเรกกลายเป็นนายเหนือชีวิตจนตกเป็นทาสของสิ่งของบันเทิง

{ "1": "เขาเดิมทีเรียนดีมาก แต่ตั้งแต่ติดเกมออนไลน์ก็เพลิดเพลินจนลืมเป้าหมายในชีวิต สุดท้ายสอบเข้ามหาวิทยาลัยไม่ได้เลย", "2": "การสะสมของโบราณแต่เดิมเป็นงานอดิเรกที่สง่างาม แต่ถ้าถึงขั้นหมดเนื้อหมดตัวและทิ้งอาชีพการงานเพราะสิ่งนี้ ก็ถือว่าเพลิดเพลินจนลืมเป้าหมายในชีวิตแล้ว" }