“Bảy miệng tám lưỡi” là một thành ngữ sinh động, nghĩa đen là bảy cái miệng, tám cái lưỡi, dùng để miêu tả cảnh nhiều người, miệng lưỡi rộn ràng, bàn tán xôn xao, mỗi người nói một ý, ý kiến không thống nhất. Thành ngữ này thường được dùng để khắc họa cảnh mọi người cùng lúc lên tiếng, khung cảnh náo nhiệt mà hỗn loạn, vừa có thể biểu thị việc mọi người tích cực phát biểu ý kiến, vừa có thể biểu thị sự ồn ào vô trật tự, khó đạt được nhất trí. Thành ngữ này xuất phát từ “Hồng Lâu Mộng” của Tào Tuyết Cần thời Thanh, trong tiểu thuyết cổ điển thường được dùng để khắc họa cảnh nhân vật đông đúc, tiếng nói ồn ào. Về sắc thái tình cảm, nó thường mang tính trung tính hoặc hơi mang nghĩa xấu, nhấn mạnh việc nhiều người nhiều miệng lưỡi, bàn tán xôn xao, đôi khi cũng ngầm chứa sự bất lực trước cảnh dư luận khác nhau, không biết theo ai. Về tình huống sử dụng, nó thích hợp cho các cuộc thảo luận trong hội nghị, trò chuyện tập thể, hiện trường sự kiện đột xuất, ví dụ mọi người quây quần bên nhau bảy miệng tám lưỡi bàn cách, hoặc bảy miệng tám lưỡi bình luận về một sự việc nào đó. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện đặc điểm của tiếng Hán là dùng sự kết hợp giữa con số và bộ phận cơ thể để biểu đạt một cách hình tượng các khái niệm trừu tượng, có nét tương đồng thú vị với các thành ngữ như “bảy tay tám chân”, “bảy ghép tám gom”.
📝 Ví dụ
1. Trong tiết sinh hoạt lớp, các bạn học sinh mỗi người một ý bàn tán sôi nổi về việc đi dã ngoại mùa xuân ở đâu, cuối cùng vẫn không thống nhất được ý kiến.
2. Tại hiện trường vụ tai nạn có một nhóm người vây quanh, mọi người mỗi người một câu đoán già đoán non nguyên nhân, nhưng không ai thực sự hiểu rõ tình hình.