“Cửu tử nhất sinh” miêu tả việc trải qua hiểm nguy cực lớn mà vẫn sống sót, trong đó “cửu” không phải số xác định, mà là cực nói rằng rất nhiều, đại diện cho nhiều lần cận kề cái chết; “nhất sinh” thì chỉ cơ hội sống sót duy nhất một lần. Thành ngữ này bắt nguồn từ câu “Tuy cửu tử kỳ do vị hối” trong “Ly Tao” của Khuất Nguyên, ban đầu chỉ vì lý tưởng mà nhiều lần đối mặt với cái chết cũng không hối hận, sau đó diễn biến thành miêu tả tình cảnh cực kỳ hung hiểm, hy vọng sống sót mong manh. Nó thường được dùng để miêu tả những cảnh huống sinh tử quan trọng như chiến tranh, tai họa, bệnh nặng, thám hiểm, mang cảm giác mạnh mẽ về việc thoát chết sau tai nạn, về sắc thái tình cảm vừa làm nổi bật sự tàn khốc của hiểm nguy, vừa nhấn mạnh sức sống bền bỉ và sự may mắn. Trong bối cảnh văn hóa, nó thể hiện nhận thức biện chứng của người xưa về sự mong manh và kiên cường của sinh mệnh, cũng thường được dùng để ca ngợi những người sống sót kỳ diệu trong cảnh tuyệt vọng.
📝 Ví dụ
1. Trong trận động đất lớn đó, ông bị chôn vùi dưới đống đổ nát suốt năm ngày, có thể sống sót quả thực là chín chết một sống. (Miêu tả trải qua nguy hiểm cực lớn mà may mắn sống sót)
2. Đội leo núi lần này gặp phải tuyết lở, các thành viên phải trải qua chín chết một sống mới trở về được trại. (Miêu tả tình cảnh cực kỳ nguy hiểm, hy vọng sống sót mong manh)