"Vi biên tam tuyệt" xuất phát từ "Sử ký - Khổng Tử thế gia", ghi chép rằng Khổng Tử về già nghiên cứu "Chu Dịch", vì số lần lật giở quá nhiều, dây da trâu (vi) buộc các thẻ tre nhiều lần đứt (tam tuyệt). Thành ngữ này ban đầu chỉ Khổng Tử đọc sách siêng năng, sau đó chỉ chung việc đọc sách khổ luyện, trị học cần mẫn. Ý nghĩa sâu xa nhấn mạnh sự kiên trì và nghiền ngẫm lặp đi lặp lại đối với học vấn, không chỉ thể hiện sự đầu tư về thời gian mà còn thể hiện sự tập trung và kính sợ về tinh thần. Ngữ cảnh sử dụng thường dùng để miêu tả học giả, học sinh hoặc bất kỳ ai nỗ lực to lớn trong việc theo đuổi tri thức, mang sắc thái khen ngợi và khâm phục. Về bối cảnh văn hóa, nó phản ánh hình thức sách thời cổ đại (thẻ tre và dây da) cũng như sự coi trọng của Nho gia đối với việc học kinh điển. Trong thời hiện đại, nó thường được xếp cùng với các thành ngữ như "huyền lương thích cổ", "tạc bích thâu quang", trở thành biểu tượng của việc đọc sách siêng năng, khích lệ mọi người không sợ gian khó, nghiên cứu sâu sắc.
📝 Ví dụ
{
"1": "Để giải quyết bài toán nghiên cứu khoa học này, ông ấy gần như đã \"vi biên tam tuyệt\", lật nát các tài liệu liên quan đến rách bươm. (miêu tả sự chăm chỉ đọc sách hoặc nghiên cứu cực độ)",
"2": "Tinh thần trị học \"vi biên tam tuyệt\" của vị giáo sư già ấy đã thấm sâu vào từng sinh viên. (miêu tả sự khổ công trị học, nghiền ngẫm nhiều lần)"
}