“Thành dã Tiêu Hà” xuất phát từ “Sử ký – Hoài Âm Hầu liệt truyện”, kể về việc Hàn Tín nhờ Tiêu Hà tiến cử mà được Lưu Bang phong làm đại tướng, lập nên công nghiệp, sau đó lại vì mưu kế của Tiêu Hà mà bị dụ giết. Thành ngữ này ví von rằng thành bại, tốt xấu của sự việc đều do cùng một người hoặc cùng một nhân tố tạo nên, nhấn mạnh vai trò hai mặt của nhân vật hay nhân tố then chốt. Ý nghĩa sâu xa nằm ở việc phơi bày tính phức tạp của nhân sự và sự vô thường của vận mệnh: cùng một người vừa có thể là động lực dẫn đến thành công, vừa có thể là động lực dẫn đến thất bại. Tình huống sử dụng thường để miêu tả một người hoặc một việc giữ vai trò quyết định đối với kết quả, và kết quả có cả tốt lẫn xấu. Về bối cảnh văn hóa, nó phản ánh mưu lược chính trị thời cổ đại Trung Quốc và trí tuệ biết người, khéo dùng người. Sắc thái tình cảm thiên về trung tính hoặc hơi cảm khái, thường hàm chứa sự bất lực và châm biếm.
📝 Ví dụ
1. Sự phát triển của công ty này thành cũng Tiêu Hà, bại cũng Tiêu Hà, hoàn toàn dựa vào quyết định của nhà sáng lập đó.
2. Sự nghiệp của anh ấy thành cũng Tiêu Hà, nhờ sự đề bạt của người thầy đó mà anh được thăng chức, cũng vì sai lầm của người thầy mà anh buộc phải rời chức.