“Cách ngạn quan hỏa” nghĩa mặt chữ là đứng bên bờ này nhìn bờ bên kia bốc cháy. Nó bắt nguồn từ kế thứ chín trong “Tam thập lục kế”, vốn chỉ việc khi nội bộ đối phương mâu thuẫn gay gắt, tự tàn sát lẫn nhau, phe mình án binh bất động, chờ đợi thực lực đối phương suy yếu rồi ngồi thu lợi. Ngày nay, thành ngữ này thường được dùng để ví von việc khi người khác gặp khó khăn hoặc nguy hiểm, bản thân lại đứng ngoài cuộc, khoanh tay đứng nhìn, không đưa tay giúp đỡ. Ý nghĩa sâu xa của nó nằm ở việc phê phán thái độ thiếu lòng đồng cảm, chỉ lo giữ mình thậm chí vui mừng trước tai họa của người khác. Ngữ cảnh sử dụng thường là miêu tả hành vi của bên thứ ba không can dự, chỉ đứng nhìn trong các tranh chấp quốc tế, cạnh tranh nơi công sở hoặc xung đột giữa người với người. Sắc thái tình cảm thiên về nghĩa xấu, ngầm chứa sự lên án đối với thái độ lạnh lùng, ích kỷ. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện trí tuệ “dĩ dật đãi lao” trong mưu lược truyền thống, nhưng trong đánh giá đạo đức thường ngày, nó lại nhấn mạnh rằng cần có sự quan tâm và tinh thần trách nhiệm, chứ không phải thờ ơ đứng nhìn.
📝 Ví dụ
{
"1": "Khi hai bộ phận tranh giành nguồn lực đến mức không thể hòa giải, anh ta lại đứng bên kia bờ nhìn lửa cháy, chờ đợi ngư ông đắc lợi. (Ý chỉ đứng ngoài cuộc, không tham gia hòa giải, chỉ chờ thời cơ có lợi.)",
"2": "Đối mặt với mâu thuẫn của nhà hàng xóm, chúng ta không thể đứng bên kia bờ nhìn lửa cháy, mà nên chủ động khuyên giải hòa. (Ý chỉ khoanh tay đứng nhìn, không giúp đỡ.)"
}