"Kế Không Thành" bắt nguồn từ câu chuyện Gia Cát Lượng dùng thành trống đẩy lui quân địch trong "Tam Quốc Diễn Nghĩa", nguyên chỉ kế sách trong tình huống nguy cấp, cố ý phô bày sự trống rỗng trước kẻ địch, khiến chúng nghi ngờ có mai phục mà rút lui. Ngày nay thường dùng để ví von chiến lược khi lực lượng trống rỗng hoặc hoàn cảnh bất lợi, thông qua hư trương thanh thế, tạo ra giả tượng để đánh lạc hướng đối phương, từ đó hóa giải nguy cơ. Thành ngữ này nhấn mạnh việc thắng bằng trí tuệ, chứ không phải đối đầu cứng rắn, thường được dùng trong quân sự, cạnh tranh thương mại hoặc các cuộc đấu trí hàng ngày. Sắc thái tình cảm của nó thiên về trung tính, đôi khi mang nghĩa tích cực, ca ngợi mưu trí; đôi khi mang nghĩa tiêu cực, chỉ sự gian dối. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện tư tưởng biện chứng "hư tắc thực chi, thực tắc hư chi" trong binh pháp cổ đại Trung Quốc, cùng hình tượng văn hóa Gia Cát Lượng đa mưu túc trí. Khi sử dụng cần chú ý ngữ cảnh, tránh dùng sai thành sự lừa dối đơn thuần.
📝 Ví dụ
1. Chuỗi vốn của công ty bị đứt gãy, anh đành phải diễn một màn "Không thành kế", giả vờ rằng sắp có một khoản đầu tư lớn được chuyển đến, tạm thời trấn an được các nhà cung cấp. (Ý nghĩa: Dùng thanh thế giả tạo để che đậy sự trống rỗng thực tế, nhằm đánh lừa đối phương)
2. Đối mặt với cuộc tấn công dữ dội của kẻ thù, quân ta bày ra "Không thành kế", cố ý mở rộng cổng thành, kẻ thù nghi ngờ có mai phục, quả nhiên không dám mạo hiểm tiến lên. (Ý nghĩa: Dùng kế sách hư trương thanh thế để lừa qua kẻ thù)