"Thà gãy chứ không cong" nghĩa đen là thà gãy còn hơn uốn cong, dùng để ví von tính cách con người cứng rắn, khí tiết cao thượng, thà hy sinh tính mạng hoặc chịu tổn thất lớn lao, quyết không khuất phục, nhượng bộ hay thay đổi nguyên tắc và lập trường của mình. Thành ngữ này bắt nguồn từ sách "Tề Dân Yếu Thuật" của Giả Tư Hiệp thời Bắc Ngụy, ban đầu chỉ đặc tính vật lý của gỗ là thà gãy chứ không cong, sau đó được mở rộng để hình dung con người kiên trinh bất khuất. Về hoàn cảnh sử dụng, thành ngữ này thường được dùng để ca ngợi những người giữ vững chính nghĩa, bảo toàn khí tiết trước cường quyền, áp lực hoặc cám dỗ, như anh hùng dân tộc, liệt sĩ cách mạng hay người chính trực. Sắc thái tình cảm của nó mang nghĩa khen ngợi, chứa đựng sự kính phục và tán dương mãnh liệt. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện sự đề cao khí tiết, cốt cách trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, cùng một mạch với các tinh thần như "thà làm ngọc vỡ, không làm ngói lành", "phú quý không thể dụ dỗ, bần tiện không thể lay chuyển, uy vũ không thể khuất phục". Cần lưu ý rằng thành ngữ này nhấn mạnh một sự lựa chọn chủ động, chứ không phải sự bất đắc dĩ bị động, do đó thường được dùng trong đánh giá tích cực.
📝 Ví dụ
1. Đối mặt với sự tra tấn dã man của kẻ thù, ông thà chết chứ không khuất phục, kiên quyết không phản bội đồng chí của mình.
2. Trong cạnh tranh thương mại, ông thà chết chứ không khuất phục, từ chối sử dụng những thủ đoạn bất chính, giành được sự tôn trọng của đối thủ.