过犹不及

การทำเกินพอดีก็ไม่ต่างจากการทำไม่ถึง

《论语》

"เกินพอดีก็ไม่ต่างจากไม่พอ" มาจาก "หลุนอวี่·เซียนจิน" เป็นการประเมินของขงจื๊อที่มีต่อจื่อจางและจื่อเซี่ย จื่อจางมีสติปัญญาสูงและมีความทะเยอทะยานกว้างใหญ่ ทำการมักเกินเลย จื่อเซี่ยยึดมั่นในความซื่อสัตย์และระมัดระวัง ทำการมักไม่เพียงพอ ขงจื๊อเห็นว่าทั้งสองล้วนไม่ดีเช่นกัน ความหมายแก่นของสำนวนนี้คือ การทำสิ่งใดเกินเลยไป ก็ไม่ต่างจากการทำไม่เพียงพอ ทั้งสองล้วนไม่สอดคล้องกับทางสายกลาง สำนวนนี้สะท้อนแนวคิดปรัชญา "จงยง" (ทางสายกลาง) ของลัทธิขงจื๊อ เน้นว่าทุกสิ่งต้องพอดี ไม่เอนเอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง ในด้านสถานการณ์การใช้งาน มักใช้เตือนผู้อื่นให้รู้จักประมาณในการกระทำ ไม่สุดโต่ง ยังใช้ในการทบทวนตนเอง เตือนตนให้หลีกเลี่ยงความเกินเลยหรือไม่เพียงพอ ในด้านอารมณ์ความรู้สึก มีนัยของความมีเหตุผล ความสงบ และการตักเตือน ไม่ใช่การวิจารณ์อย่างรุนแรง และไม่ใช่การยกย่อง แต่เป็นการเตือนอย่างเป็นกลาง ในด้านภูมิหลังทางวัฒนธรรม สะท้อนความให้ความสำคัญต่อ "ความพอดี" ในวัฒนธรรมจีนดั้งเดิม เห็นว่าคุณธรรมหรือการกระทำใด ๆ เมื่อเกินเลยก็จะกลายเป็นตรงกันข้าม ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นงาน การเรียน หรือการปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ต้องให้ความสำคัญกับหลักความพอดี

{ "1": "การออกกำลังกายต้องค่อยเป็นค่อยไป การออกกำลังกายมากเกินไปกลับทำร้ายร่างกาย เกินพอดีก็ไม่ดี พอเหมาะพอควรจึงดีที่สุด", "2": "ความรักความห่วงใยที่พ่อแม่มีต่อลูกต้องรู้จักพอดี ทั้งการตามใจเกินไปและการไม่ใส่ใจล้วนเป็นความเกินพอดี ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อการเติบโตของลูก" }