"Độc thiện kỳ thân" xuất phát từ "Mạnh Tử - Tận Tâm Thượng", nguyên câu là "Cùng tắc độc thiện kỳ thân, đạt tắc kiêm thiện thiên hạ". Nghĩa gốc của nó chỉ khi không đắc chí, chú trọng tu dưỡng bản thân, giữ gìn phẩm đức cao khiết. Về sau phiếm chỉ chỉ lo cho bản thân, không quan tâm người khác, đôi khi cũng chỉ giữ gìn tiết tháo cá nhân trong hoàn cảnh ô trọc. Hàm nghĩa sâu xa bao gồm hai tầng: một là tầng tích cực, nhấn mạnh trong nghịch cảnh không xuôi theo dòng chảy, hoàn thiện bản thân; hai là tầng tiêu cực, chỉ trốn tránh trách nhiệm xã hội, chỉ cầu tự bảo vệ mình. Ngữ cảnh sử dụng thường thấy khi đánh giá thái độ xử thế của cá nhân, có thể ca ngợi sự trong sạch giữ mình, cũng có thể phê bình sự minh triết bảo thân. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện lý tưởng tiệm tiến của Nho gia "tu thân tề gia trị quốc bình thiên hạ", nhưng khi đối lập "độc thiện" với "kiêm tế", thường dẫn đến thảo luận về trách nhiệm cá nhân và xã hội. Sắc thái tình cảm trung tính thiên về nghĩa xấu, cụ thể tùy thuộc vào ngữ cảnh.
📝 Ví dụ
{
"1": "Trong làm việc nhóm, chúng ta không thể chỉ độc thiện kỳ thân, mà nên giúp đỡ lẫn nhau, cùng nhau tiến bộ. (chỉ chỉ lo cho bản thân, không quan tâm đến người khác)",
"2": "Trước những bất ổn xã hội, ông chọn độc thiện kỳ thân, chuyên tâm làm học vấn của mình. (chỉ giữ gìn phẩm hạnh cá nhân, không tham gia vào tranh chấp)"
}