"Xuân phong đắc ý" xuất phát từ bài thơ "Đăng khoa hậu" của nhà thơ đời Đường Mạnh Giao, nguyên câu là "Xuân phong đắc ý mã đề tật, nhất nhật khán tận Trường An hoa", miêu tả cảnh nhà thơ sau khi đỗ tiến sĩ, cưỡi ngựa phóng nhanh, lòng nở như hoa. Nghĩa mặt chữ của thành ngữ là trong làn gió xuân ấm áp, tâm trạng thoải mái, chí đắc ý mãn; nghĩa sâu xa chỉ trạng thái tinh thần đắc chí, phấn chấn của con người sau khi đạt được thành công trong sự nghiệp, học tập hoặc quan trường. Thành ngữ mang sắc thái nghĩa rõ ràng là khen ngợi, thường dùng để hình dung niềm vui, niềm tự hào của con người vì thành công, nhưng đôi khi cũng ngầm chứa sự trêu chọc nhẹ nhàng, chỉ người quá đắc ý mà hơi phô trương. Về bối cảnh văn hóa, thành ngữ này gắn bó chặt chẽ với chế độ khoa cử thời cổ, phản ánh niềm cuồng hỷ của sĩ nhân sau khi bảng vàng đề tên. Tình huống sử dụng phần lớn là chúc mừng người khác thăng chức, thi đỗ công danh hoặc sự nghiệp thuận lợi, cũng có thể dùng để tự thuật tâm trạng vui sướng sau thành công. Về mặt cảm xúc, nó truyền tải cảm xúc tích cực, vui tươi, tự tin, nhưng cần chú ý ngữ cảnh, tránh dùng nhầm trong trường hợp trang nghiêm hoặc mang nghĩa xấu.
📝 Ví dụ
{
"1": "Anh ấy vừa nhận được giấy báo trúng tuyển của một trường đại học danh tiếng, bước đi trên đường mà lòng đầy vẻ đắc ý, như thể cả thế giới đang mỉm cười với anh ấy. (Miêu tả tâm trạng thoải mái, đắc ý vì đỗ đại học.)",
"2": "Kể từ khi công ty niêm yết, mỗi lần xuất hiện, Tổng Giám đốc Vương đều đầy vẻ đắc ý, nói cười rạng rỡ. (Miêu tả sự mãn nguyện, phấn khởi vì thành công trong sự nghiệp.)"
}