“Lục thần vô chủ” là một thành ngữ Hán ngữ thông dụng, miêu tả một người hoảng loạn mất bình tĩnh, tâm thần bất định, mất đi khả năng suy nghĩ và phán đoán bình thường. Trong đó “lục thần” bắt nguồn từ tư tưởng Đạo gia, chỉ sáu vị thần linh chủ tể sáu cơ quan của cơ thể con người, gồm tâm, phế, can, thận, tỳ, đởm, về sau dùng để chỉ tinh thần, tâm thần của con người nói chung. Khi con người gặp tình huống đột ngột, áp lực to lớn hoặc sự kiện kinh hoàng, tinh thần mất đi chủ tể, thì được gọi là “lục thần vô chủ”. Thành ngữ này về mặt bối cảnh văn hóa thể hiện sự lý giải của người Trung Quốc cổ đại về mối quan hệ giữa thân và tâm, cho rằng tinh thần an định là nền tảng của sức khỏe và lý trí. Ngữ cảnh sử dụng thường là miêu tả trạng thái một người vì bất ngờ, kinh sợ hoặc biến cố lớn mà hoảng loạn, không biết làm gì. Về sắc thái tình cảm, nó mang ý nghĩa tiêu cực hoặc đồng cảm, nhấn mạnh sự bất lực và mê mang của con người. So với “kinh hoảng thất thố”, “lục thần vô chủ” càng thiên về sự thất thủ của tinh thần bên trong, chứ không chỉ là sự hoảng loạn của hành vi bên ngoài. Trong Hán ngữ hiện đại, nó thường được dùng để miêu tả dáng vẻ nội tâm hoảng loạn, không thể bình tĩnh ứng phó khi gặp vấn đề nan giải hoặc tình huống khẩn cấp.
📝 Ví dụ
1. Nghe tin con bị lạc, bà ấy bỗng chốc hoảng hốt vô chủ, đến cả số điện thoại báo cảnh sát cũng bấm nhầm. (Miêu tả bà ấy hoảng loạn, tâm thần rối loạn)
2. Đối mặt với cuộc cải cách thi cử đột ngột, nhiều học sinh cảm thấy hoang mang vô định, không biết nên ôn tập thế nào. (Miêu tả học sinh tâm thần bất định, mất đi chủ trương)