"Ngũ quang thập sắc" miêu tả màu sắc tươi đẹp, phong phú phức tạp, cũng ví von sự vật muôn hình vạn trạng, biến hóa khôn lường. Theo nghĩa mặt chữ, "ngũ quang" chỉ năm loại ánh sáng màu cơ bản là xanh, đỏ, vàng, trắng, đen; "thập sắc" thì chỉ chung các loại màu sắc, hợp lại nhấn mạnh số lượng màu sắc nhiều, ánh sáng rực rỡ chói mắt. Thành ngữ bắt nguồn từ câu "Ngũ quang thập sắc, chiếu lạn long lân" trong bài "Giang phú" của Quách Phác thời Tấn, ban đầu viết về mặt nước sông dưới ánh nắng mặt trời lấp lánh sóng ánh, rực rỡ như vảy rồng, sau này được dùng rộng rãi để miêu tả cảnh tượng phồn hoa, bức tranh rực rỡ hoặc hiện tượng xã hội phức tạp đa dạng. Tình huống sử dụng linh hoạt, có thể miêu tả phong cảnh thiên nhiên, đèn hoa ngày lễ, triển lãm nghệ thuật, trưng bày hàng hóa, cũng có thể mang nghĩa xấu chỉ sự cám dỗ xã hội hoặc phồn vinh giả tạo. Sắc thái tình cảm thiên về trung tính, nhưng trong ngữ cảnh cụ thể có thể khen chê: khi mang nghĩa khen thì tán thán vẻ đẹp đa dạng, khi mang nghĩa chê thì ngầm chứa ý phù hoa không thực, khiến người ta hoa mắt. Về mặt văn hóa, nó thể hiện sự cảm nhận tinh tế của dân tộc Hán đối với màu sắc và ánh sáng, cùng sự bao dung và thẩm định đối với tính đa dạng của thế giới.
📝 Ví dụ
1. Đêm Quốc khánh trên quảng trường, pháo hoa rực rỡ muôn màu muôn vẻ, thu hút vô số người dân dừng chân chiêm ngưỡng.
2. Hàng hóa trong trung tâm thương mại này muôn màu muôn vẻ, từ hàng xa xỉ đến phụ kiện nhỏ đều có đủ, khiến người ta hoa mắt.