"Trang Chu mộng điệp" xuất phát từ "Tề vật luận" trong "Trang Tử", kể về việc Trang Tử trong giấc mơ hóa thành bướm, khi tỉnh dậy không biết mình mơ thành bướm, hay bướm mơ thành mình. Ý nghĩa cốt lõi của thành ngữ này là "vật ngã lưỡng vong", tức xóa bỏ ranh giới giữa chủ thể và khách thể, đạt đến cảnh giới hòa nhập làm một với vạn vật. Ở tầng sâu hơn, nó khám phá tính tương đối giữa thực và hư, giữa bản thân và tha nhân, thể hiện tư tưởng tề vật, tiêu dao của Đạo gia. Ngữ cảnh sử dụng thường dùng để miêu tả cảm ngộ triết học rằng đời người như mộng, thật giả khó phân, hoặc miêu tả trạng thái đắm chìm trong một cảnh giới nào đó mà quên đi bản thân. Về bối cảnh văn hóa, nó phản ánh sự theo đuổi "Đạo" trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, cùng trí tuệ vượt lên trên sự đối lập nhị nguyên. Về sắc thái tình cảm, nó mang ý vị siêu thoát, mơ hồ, ung dung tự tại, đôi khi cũng ngầm chứa cảm khái về sự bất định của hiện thực.
📝 Ví dụ
1. Sau khi nghỉ hưu, ông gửi gắm tình cảm vào núi sông, thường có cảm giác mơ hồ như Trang Chu mộng bướm, không phân biệt được mình là người ngắm phong cảnh hay là một phần của phong cảnh. (Miêu tả cảnh giới quên mình và vật, khó phân biệt thật giả)
2. Đọc xong cuốn tiểu thuyết này, tôi như Trang Chu mộng bướm, đắm chìm trong thế giới hư cấu, ngay cả ranh giới giữa hiện thực và ảo tưởng cũng trở nên mờ nhạt. (Miêu tả trạng thái say đắm trong một tình huống nào đó mà quên đi bản thân)