"Thanh mai trúc mã" bắt nguồn từ bài thơ "Trường Can Hành" của nhà thơ thời Đường Lý Bạch, nguyên câu là "Lang kỵ trúc mã lai, nhiễu sàng lộng thanh mai", miêu tả cảnh cậu bé cưỡi ngựa tre, cô bé chơi đùa với quả mơ xanh, một khung cảnh vui chơi ngây thơ trong sáng. Thành ngữ này dùng để chỉ nam nữ quen biết nhau từ thuở nhỏ và cùng nhau vui chơi, giữa họ hình thành nên tình bạn thuần khiết vô tư. Nó không chỉ đơn thuần chỉ "bạn chơi thuở nhỏ", mà còn hàm chứa sợi dây tình cảm hai đứa trẻ không chút nghi ngờ, gần gũi không khoảng cách, thường mang sắc thái lãng mạn và hoài niệm. Trong cách dùng hiện đại, nó thường được dùng để miêu tả những người bạn khác giới lớn lên cùng nhau từ nhỏ, đặc biệt khi hai người cuối cùng phát triển thành tình nhân, thường được dùng để nhấn mạnh duyên phận do trời định và tình cảm thuần khiết. Ngữ cảnh sử dụng thường thấy trong văn học, tác phẩm điện ảnh truyền hình hoặc trong câu chuyện hàng ngày, như hồi tưởng tuổi thơ, kể chuyện tình yêu, v.v. Về mặt cảm xúc, nó truyền tải cảm giác ấm áp, ngọt ngào và chút hoài niệm nhẹ nhàng, khiến người ta liên tưởng đến khoảng thời thơ ấu vô lo vô nghĩ và tình cảm trong sáng tốt đẹp. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện sự ca ngợi và khao khát của văn hóa truyền thống Trung Quốc đối với tình yêu thuần khiết kiểu thanh mai trúc mã.
📝 Ví dụ
Họ từ nhỏ đã là thanh mai trúc mã, cùng nhau đi học, cùng nhau vui chơi, nay cuối cùng đã bước vào lễ đường hôn nhân. (Trong câu, "thanh mai trúc mã" chỉ hai người từ thuở ấu thơ đã là bạn chơi thân thiết, tình cảm sâu đậm.)
Bộ phim này kể về câu chuyện hai người bạn thanh mai trúc mã sau nhiều năm gặp lại, phát hiện ra rằng cả hai vẫn còn yêu nhau sâu sắc. (Trong câu, "thanh mai trúc mã" miêu tả hai người quen biết từ nhỏ, mối quan hệ trong sáng.)