"Văn chất bân bân" bắt nguồn từ "Luận Ngữ - Ung Dã": "Chất thắng văn tắc dã, văn thắng chất tắc sử, văn chất bân bân, nhiên hậu quân tử." Trong đó "văn" chỉ văn thái, lễ nghi và những trang sức bên ngoài, "chất" chỉ phẩm tính bên trong như chất phác, chân thành, "bân bân" hình dung hai điều này phối hợp thích hợp, tôn lên lẫn nhau. Hàm ý sâu xa của thành ngữ này là: một người vừa phải có tu dưỡng nội tâm tốt đẹp và bản tính mộc mạc, vừa phải có lời nói, hành vi bên ngoài đắc thể và phong độ văn minh, trong ngoài hài hòa thống nhất, không thiên lệch bên nào. Trường hợp sử dụng thường là để hình dung một người có cử chỉ nho nhã, thái độ ung dung, có giáo dưỡng mà không giả tạo. Về bối cảnh văn hóa, nó thể hiện tư tưởng "trung dung" của Nho gia, nhấn mạnh sự cân bằng giữa văn và chất, là hình mẫu của nhân cách quân tử. Sắc thái tình cảm là nghĩa khen, mang ý tán thưởng, tôn sùng.
📝 Ví dụ
{
"1": "Tuy xuất thân hàn môn, nhưng ông ăn nói đúng mực, cử chỉ ung dung, để lại ấn tượng văn chất bân bân. (Miêu tả người vừa mộc mạc vừa có văn tài, tu dưỡng cả bên trong lẫn bên ngoài)",
"2": "Vị học giả trẻ tuổi này văn chất bân bân, vừa có học thức vững vàng, lại đối xử khiêm hòa với mọi người, được đồng nghiệp hết mực kính trọng. (Miêu tả người có cử chỉ văn nhã, có giáo dưỡng)"
}