一蹶不振

ล้มแล้วไม่ลุกขึ้นมาอีก

《说苑》

“ล้มครั้งเดียวก็ไม่ฟื้นอีก” ความหมายตามตัวอักษรคือล้มลงแล้วลุกขึ้นไม่ได้อีกต่อไป โดยคำว่า “蹶” หมายถึงการล้ม การพบกับความล้มเหลวหรืออุปสรรค ส่วน “振” หมายถึงการฮึดขึ้น การกระตือรือร้นขึ้น สำนวนนี้ใช้เปรียบเทียบว่าหลังจากที่คนเราประสบความล้มเหลวหรือถูกกระแทกเพียงครั้งเดียว จิตใจก็ห่อเหี่ยว เจตจำนงก็มืดมน ไม่สามารถฟื้นกำลังใจหรือกลับมาฮึดสู้ได้อีก มักใช้บรรยายถึงบุคคลที่หลังจากล้มเหลวในด้านการงาน การเรียน ความรัก หรือด้านอื่น ๆ แล้วตกต่ำลงอย่างรุนแรง รวมทั้งใช้บรรยายถึงกลุ่มองค์กรหรือประเทศที่หลังจากได้รับความเสียหายอย่างหนักแล้วก็ยากที่จะฟื้นฟูกลับมา สำนวนนี้มาจากหนังสือ 《ซัวย่วน·ถานฉง》 ของหลิวเซี่ยงในสมัยราชวงศ์ฮั่น ซึ่งกล่าวว่า “ล้มครั้งเดียวก็ไม่ฟื้นอีก จะพูดด้วยได้อย่างไร” สำนวนนี้มีนัยเชิงลบอย่างชัดเจน มักใช้เพื่อวิพากษ์วิจารณ์หรือเสียดายที่บุคคลหนึ่งขาดความยืดหยุ่นอดทน ไม่สามารถเรียนรู้บทเรียนจากความล้มเหลวได้ เมื่อใช้มักเข้าคู่กับคำอย่าง “ตั้งแต่นั้นมา” “ก็” “จึง” เพื่อเน้นสภาพตกต่ำที่ดำเนินต่อเนื่องหลังความล้มเหลว ต่างจาก “ล้มจนพ่ายแพ้ยับเยิน” ซึ่งเน้นความรุนแรงของความล้มเหลว “ล้มครั้งเดียวก็ไม่ฟื้นอีก” เน้นมากกว่าว่าหลังความล้มเหลวแล้วไม่สามารถลุกขึ้นได้อีก

{ "1": "หลังจากที่เขาสอบเข้ามหาวิทยาลัยไม่ติด เขาก็หมดกำลังใจไปเลย เอาแต่ขังตัวเองอยู่ในห้องทั้งวัน ไม่ยอมพบใคร", "2": "บริษัทแห่งนี้หมดกำลังใจและไม่สามารถฟื้นตัวได้หลังจากการลงทุนครั้งใหญ่ผิดพลาดครั้งหนึ่ง สุดท้ายก็ต้องถอนตัวออกจากตลาด" }